SANAL YAŞAM / DENEY LABORATUVARI

Sanal Yaşam
Simülasyonu

Bir başlangıç. Binlerce olasılık.

6 saniye
Developed by BKL
Sanal Yaşam SİMÜLASYONU
WEB LABORATUVARI

DENEY MASASI

Yaşamı gözlemle.

Koşulları değiştirin,
popülasyonların yanıtını karşılaştırın.

Deney hazırAyarlar bu tarayıcıda saklanır

İKİ BAĞIMSIZ ORTAM

Canlı gözlem

0000/ 300 GÜN
A ORTAMI
B ORTAMI

Bir canlıya tıklayarak yaşını, enerjisini ve becerilerini inceleyin.

ZAMAN İÇİNDE DEĞİŞİM

Popülasyon eğrileri

SONUÇLARI ANLAMLANDIR

Deney yorumu

NÜFUSU NE DEĞİŞTİRDİ?

Doğum, ölüm ve enerji

Doğum ve ölümler birikimlidir.
İki popülasyonun doğum, ölüm nedenleri ve enerji giderleri
GöstergeA popülasyonuB popülasyonu

DENEY TASARIMI

Deney ayarları

Popülasyon kriterleri

Enerji ve zekâ nasıl birlikte çalışır?

Günlük gider = temel gider × (1 − 0,005 × davranış) + 0,02 × zekâ + 0,10 × sıcaklık farkı + hastaysa 2 enerji.

Zekâ, besin arama başarısını artırırken enerji de harcatır. Mücadele maliyeti yalnız aynı besine yönelen canlılardan düşülür. Bir etkenin nüfusa yansıması zaman alabilir; enerji giderlerini ve doğumları da karşılaştırın.

Uygulanan ayarlar bu tarayıcıda saklanır. Sayfayı tekrar açınca deneyler 0. günden başlar. Tarayıcı verilerini silmek kayıtlı ayarları da siler.

KULLANIM KILAVUZU

Deneyinizi nasıl kurarsınız?

Bir deney modu seçin, Deney ayarları bölümünde A ve B kriterlerini düzenleyin. Kaydet ve uygula yeni bir deney oluşturur; ardından Başlat düğmesine basın. Kontrollü karşılaştırma için her seferinde tek kriteri değiştirin ve aynı günün sonuçlarına bakın.

01 / Popülasyon büyümesi

İki ayrı ortamın besini ve kapasitesi bağımsızdır. A zekâ 20, B zekâ 80 ile başlar. Her ortam en fazla 5000 birey barındırabilir. Göç açılırsa bireyler ortam değiştirir; yaş, enerji ve becerilerini korur. Eşit ayarlar ve aynı tohum, göç kapalıyken eşit sonuç verir.

02 / Popülasyonlar arası rekabet

İki grup ortak besin, sıcaklık, kirlilik ve toplam kapasite kullanır. Her başarılı arayıcı rastgele bir porsiyona yönelir. Aynı porsiyona gelenler mücadele maliyetini öder; hayatta kalanların kazanma şansı rekabet güçleriyle orantılıdır. Tek başına besin bulan maliyet ödemez. Aynı grubun bireyleri de yarışabilir. Her porsiyon en fazla bir canlıyı besler; kullanılmayan besin ertesi güne aktarılmaz.

03 / Av–avcı ilişkisi

A av, B avcıdır. A ortak besin havuzundan yer; B yalnız yakaladığı avdan enerji kazanır. Karşılaşma şansı, arama başarısı × av sayısı / (av sayısı + 20) olarak hesaplanır. Yakalama şansı = yakalama becerisi / (yakalama + kaçış becerisi); iki beceri de sıfırsa %50’dir. Avlanma ve kaçış enerjiye mal olur. Bir avcı günde en fazla bir av yer. Düzenli dalgalanma zorlanmaz; tükenme de mümkündür.

Besin, zekâ ve enerji

Sıcaklık farkı = |ortam sıcaklığı − ideal sıcaklık|. Arama başarısı = (0,25 + 0,0075 × zekâ) × en büyük(0,10; 1 − 0,025 × fark).

Günlük enerji gideri = temel gider × (1 − 0,005 × davranış) + 0,02 × zekâ + 0,10 × fark + hastaysa 2. Başlangıç enerjisi 40, enerji üst sınırı 100’dür. Beslenme enerji harcamasından önce gerçekleşir. Bu yüzden yüksek gider her gün anında nüfus kaybı anlamına gelmez.

Üreme ve çevre

Üreme için uygun yaş, üreme aralığı, boş kapasite ve enerji gerekir. Her yavru ebeveyne 24 enerjiye mal olur; ebeveynde en az 10 enerji kalır. Yavru 20 enerjiyle doğar ve ertesi gün döngüye girer. Kalıtım, mutasyon ve eş bulma modellenmez.

Günlük kirlilik ölümü riski 0,0005 × kirlilik puanıdır. Büyüme modundaki dış avcı baskısı da aynı ölçeği kullanır. Hastalık, hasta birey varsa yayılır; bulaşma hasta oranı ve yoğunluğa bağlıdır. Gruplar arası hastalık bulaşması ortak alan modlarında modellenmez.

Grafikler ve kayıt

Renkler A ve B’yi ayırır; pembe noktalar hastadır. Konumlar görseldir, karşılaşmaları belirlemez. Mod değiştirmek deneyi duraklatır; açık sayfada her mod kaldığı günde kalır. Sayfa yeniden açılınca kriterler korunur, nüfus ve grafik sıfırdan başlar. Sonuçları CSV olarak indirebilirsiniz.

Hız yalnız gösterim hızıdır. Aynı web sürümü, ayarlar ve tohum tekrar edilebilir bir deney üretir. Python sürümünün formülleri korunmuştur; rastgele sayı üreteci farklı olduğu için tek tek deney sonuçları aynı olmak zorunda değildir.

İlk karşılaştırmanız

Rekabet modunda A → B kopyala ile başlangıcı eşitleyin. Sonra yalnız B’nin temel enerji giderini 4’ten 15’e çıkarın. 60. gündeki nüfus, doğum ve enerji ölümlerini karşılaştırın. Farklı tohumlarla deneyi tekrarlayın.